Örnek 1: yarıçaptan alan
Yarıçapı 5 cm (1,97 in) olan bir dairenin alanını bulun.
- r = 5 cm
- r² = 5 × 5 = 25 cm²
- A = π × 25 = 78,54 cm²
Alan 78,54 cm²'dir (12,17 in²).
Alan
Pozitif bir sayı girin, örneğin 25, 0,5 veya 1e6.
Ölçekli çizim
50 cm²
Daire
Çözüm
Dairenin alanı, çemberin içinde kalan düz yüzeyin kare birimlerle ölçülen büyüklüğüdür; santimetre kare (cm²), metre kare (m²) veya inç kare (in²) gibi. Yarıçapı 5 cm (1,97 in) olan bir dairenin alanı A = πr² formülüne göre 78,54 cm²'dir (12,17 in²): π × 5² = 78,54.
Çember, bir düzlemde 1 merkez noktaya aynı uzaklıkta, yani yarıçap (r) uzaklığında bulunan tüm noktalardır. Öklid geometrisi daireyi 2 boyutlu (2B) bir şekil olarak ele alır; bu yüzden dairenin alanı ve çevresi vardır ama hacmi yoktur. Öklid'in Elemanlar eseri (XII. kitap, 2. önerme), 2 dairenin alanlarının çaplarının kareleriyle aynı oranda olduğunu gösterir.
"Alandan daireye" ters işlemdir: bilinen bir alanı, o alana sahip dairenin yarıçapına, çapına ve çevresine çevirmek. Sayfanın üstündeki hesap makinesi bu çevirmeyi r = √(A ÷ π) ile yapar.
Daire alanı 5 yaygın durumda işe yarar; pizza boyu, sulama ve grafikler bunlardan bazılarıdır:
Daire alanı formülü A = πr²'dir; burada A alan, π (pi) 3,14159'a eşit bir sabit ve r yarıçaptır. Formülün 3 hâli vardır, her başlangıç ölçüsü için 1 tane: yarıçap, çap ve çevre.
| Bilinen değer | Formül | Örnek | Alan |
|---|---|---|---|
| Yarıçap (r) | A = πr² | r = 4 cm | 50,27 cm² (7,79 in²) |
| Çap (d) | A = πd² ÷ 4 | d = 8 cm | 50,27 cm² (7,79 in²) |
| Çevre (C) | A = C² ÷ 4π | C = 25,13 cm | 50,27 cm² (7,79 in²) |
Yarıçaptan dairenin alanını bulmak için yarıçapın karesini alın ve sonucu π ile çarpın. 4 cm'lik (1,57 in) yarıçap A = π × 4² = π × 16 = 50,27 cm² (7,79 in²) verir.
A = π × r × r
Formül Arşimet'e dayanır (yak. MÖ 287–212). Arşimet Dairenin Ölçümü adlı eserinde, dairenin alanının tabanı çevreye (2πr) ve yüksekliği yarıçapa (r) eşit bir dik üçgenin alanına eşit olduğunu kanıtladı: ½ × 2πr × r = πr².
İkinci kanıt kalkülüs gerektirmez. Daireyi 16 eşit dilime kesin ve dilimleri sırayla ucu yukarı ve aşağı gelecek şekilde yan yana dizin. Dilimler genişliği πr (çevrenin yarısı) ve yüksekliği r olan neredeyse bir dikdörtgen oluşturur ve πr × r = πr² olur. Daha çok dilim daha düzgün bir dikdörtgen verir.
Çaptan dairenin alanını bulmak için çapın karesini alın, π ile çarpın ve 4'e bölün. 8 cm'lik (3,15 in) çap A = π × 8² ÷ 4 = π × 64 ÷ 4 = 50,27 cm² (7,79 in²) verir.
A = π × d² ÷ 4
Bu hâl, yarıçap çapın yarısı olduğu (r = d ÷ 2) ve (d ÷ 2)² = d² ÷ 4 olduğu için işe yarar. Kısa yol A ≈ 0,7854 × d²'dir: daire, kenarı çapa eşit olan çevresindeki karenin %78,54'ünü doldurur.
Çevreden dairenin alanını bulmak için çevrenin karesini alın ve 4π'ye (12,566) bölün. 25,1327 cm'lik (9,89 in) çevre A = 25,1327² ÷ 12,566 = 631,65 ÷ 12,566 = 50,27 cm² (7,79 in²) verir.
A = C² ÷ (4 × π)
Formül r = C ÷ 2π'den gelir: πr²'de yerine koyunca π × (C ÷ 2π)² = C² ÷ 4π elde edilir. Bu hâli bir ağaç gövdesine, boruya veya sütuna sarılan şerit metreyle kullanın. Çevresi 1,5 m (59 in) olan bir gövdenin kesit alanı 0,179 m²'dir (277,5 in²).
Pi (π), bir dairenin çevresinin çapına oranıdır ve 3,14159265358979… değerine eşittir. Her dairede bu oran aynıdır: çevre, çapın 3,14159 katıdır. Johann Heinrich Lambert 1761'de π'nin irrasyonel olduğunu kanıtladı; bu yüzden ondalık basamakları hiç bitmez ve tekrar etmez. Arşimet 96 kenarlı çokgenlerle π'yi 3 10/71 (3,1408) ile 3 1/7 (3,1429) arasına sıkıştırdı.
π'nin 5 yaygın değeri vardır; 3,14, 22/7 ve 3,14159 bunlardan bazılarıdır. Doğru değer, işin gerektirdiği hassasiyete bağlıdır:
| Değer | Ondalık | π'ye göre hata | Kullanım alanı |
|---|---|---|---|
| 3 | 3 | −%4,51 | Kabaca zihinden tahmin |
| 3,14 | 3,14 | −%0,051 | Okul ödevleri, hızlı tahmin |
| 22/7 | 3,142857 | +%0,040 | Kesirlerle elle hesap |
| 3,14159 | 3,14159 | −%0,00008 | Mühendislik, inşaat çizimleri |
| 15 basamak | 3,141592653589793 | ≈ %0 | Hesap makineleri, yazılımlar, NASA Jet Propulsion Laboratory (JPL) navigasyonu |
Bu hesap makinesi π'yi 15 ondalık basamakla (3,141592653589793), yani JavaScript'te yerleşik değerle kullanır. Ödevlerde soru başka bir değer istemiyorsa 3,14 kullanın. GeoGebra, Mathway ve Khan Academy aynı A = πr² formülünü kullanır; bu yüzden sonuçlar seçilen hassasiyette eşleşir.
Dairenin alanını hesaplamak için 4 adımı izleyin:
Daire alanı hesabında 4 yaygın hata vardır; çapı yarıçap yerine kullanmak bunlardan biridir:
Yarıçapı 5 cm (1,97 in) olan bir dairenin alanını bulun.
Alan 78,54 cm²'dir (12,17 in²).
Çapı 10 in (25,4 cm) olan bir dairenin alanını bulun.
Alan 78,54 in²'dir (506,71 cm²).
Rakamlar örnek 1 ile aynıdır: 10 birimlik çap, 5 birimlik yarıçaptır.
Çevresi 20 m (65,6 ft) olan yuvarlak bir çiçek tarhının alanını bulun.
Alan 31,83 m²'dir (342,62 ft²).
A = C² ÷ 4π ile kontrol: 400 ÷ 12,566 = 31,83 m².
Kullanımı basit: bir alan girin ve karşılık gelen dairenin yarıçapını, çapını ve çevresini okuyun. Hesap makinesi 5 adımda çalışır:
Hesap makinesinde 4 ek kontrol vardır; hızlı değerler ve paylaşılabilir bağlantılar bunlardan bazılarıdır:
Yarıçaptan, çaptan veya çevreden alan bulmak için yarıçapı verilen dairenin alanı, çapı verilen dairenin alanı ve çevresi verilen dairenin alanı hesaplayıcılarını kullanın (İngilizce).
Dairenin alanı her zaman kare birimle, yani yarıçapın biriminin karesiyle ifade edilir. Santimetre (cm) cinsinden yarıçap santimetre kare (cm²) cinsinden alan verir; fit (ft) cinsinden yarıçap ise fit kare (ft²) cinsinden alan verir.
Daire alanı için 6 yaygın birim vardır, 3 metrik ve 3 İngiliz birimi; cm², m² ve ft² bunlardan bazılarıdır:
| Birim | Sembol | Eşittir | Örnek daire |
|---|---|---|---|
| Milimetre kare | mm² | 0,01 cm² | İç çapı 50 mm (1,97 in) olan boru: 1963,5 mm² |
| Santimetre kare | cm² | 100 mm² | 1 TL madeni para (26,15 mm): 5,37 cm² |
| Metre kare | m² | 10.000 cm² | 1,2 m (3,94 ft) yuvarlak masa: 1,13 m² |
| İnç kare | in² | 6,4516 cm² | 12 inç (30,5 cm) pizza: 113,10 in² |
| Fit kare | ft² | 144 in² (0,0929 m²) | 10 ft (3,05 m) yuvarlak teras: 78,54 ft² |
| Yarda kare | yd² | 9 ft² (0,8361 m²) | 20 yd (18,3 m) yuvarlak çim alan: 314,16 yd² |
Kare birimler arasında çevirmek için uzunluk çevirme katsayısının karesiyle çarpın. 1 m 100 cm'dir, bu yüzden 1 m² 100 cm² değil, 100² = 10.000 cm²'dir.
| Birim | Eşittir | Uzunluk katsayısı |
|---|---|---|
| 1 cm² | 100 mm² | 1 cm = 10 mm |
| 1 m² | 10.000 cm² = 1.000.000 mm² | 1 m = 100 cm |
| 1 km² | 1.000.000 m² = 100 ha | 1 km = 1000 m |
| 1 in² | 6,4516 cm² | 1 in = 2,54 cm |
| 1 ft² | 144 in² = 929,03 cm² | 1 ft = 12 in |
| 1 yd² | 9 ft² = 0,836127 m² | 1 yd = 3 ft |
| 1 m² | 10,7639 ft² = 1,19599 yd² | 1 m = 3,28084 ft |
| 1 akre (ac) | 43.560 ft² = 4046,86 m² | — |
| 1 hektar (ha) | 10.000 m² = 2,471 ac | — |
Alanı 78,54 cm² olan bir daire 7854 mm², 0,007854 m² ve 12,17 in²'ye eşittir. Hesaplamadan önce yarıçapı çevirecekseniz önce uzunluğu çevirin, sonra karesini alın: 5 cm'lik yarıçap 1,9685 in'dir ve π × 1,9685² = 12,17 in².
Tablo, yarıçapı 0,5 ile 100 birim arasındaki dairelerin çapını, çevresini ve alanını gösterir. Değerler her birim için geçerlidir: 3 cm'lik yarıçap 28,27 cm², 3 ft'lik yarıçap 28,27 ft² verir.
| Yarıçap (r) | Çap (d) | Çevre (C) | Alan (A) |
|---|---|---|---|
| 0,5 | 1,0 | 3,14 | 0,79 |
| 1 | 2 | 6,28 | 3,14 |
| 1,5 | 3,0 | 9,42 | 7,07 |
| 2 | 4 | 12,57 | 12,57 |
| 2,5 | 5,0 | 15,71 | 19,63 |
| 3 | 6 | 18,85 | 28,27 |
| 4 | 8 | 25,13 | 50,27 |
| 5 | 10 | 31,42 | 78,54 |
| 6 | 12 | 37,70 | 113,10 |
| 7 | 14 | 43,98 | 153,94 |
| 8 | 16 | 50,27 | 201,06 |
| 9 | 18 | 56,55 | 254,47 |
| 10 | 20 | 62,83 | 314,16 |
| 12 | 24 | 75,40 | 452,39 |
| 15 | 30 | 94,25 | 706,86 |
| 20 | 40 | 125,66 | 1.256,64 |
| 25 | 50 | 157,08 | 1.963,50 |
| 50 | 100 | 314,16 | 7.853,98 |
| 100 | 200 | 628,32 | 31.415,93 |
Alan, yarıçapın karesiyle büyür
| Çap (in) | Çap (cm) | Alan (in²) | Alan (cm²) |
|---|---|---|---|
| 6 in | 15,2 cm | 28,27 in² | 182,4 cm² |
| 8 in | 20,3 cm | 50,27 in² | 324,3 cm² |
| 10 in | 25,4 cm | 78,54 in² | 506,7 cm² |
| 12 in | 30,5 cm | 113,10 in² | 729,7 cm² |
| 14 in | 35,6 cm | 153,94 in² | 993,1 cm² |
| 16 in | 40,6 cm | 201,06 in² | 1.297,2 cm² |
| 18 in | 45,7 cm | 254,47 in² | 1.641,7 cm² |
| 24 in | 61,0 cm | 452,39 in² | 2.918,6 cm² |
| 36 in | 91,4 cm | 1.017,88 in² | 6.566,9 cm² |
| Çap (mm) | Çap (in) | Alan (mm²) | Alan (cm²) | Alan (in²) |
|---|---|---|---|---|
| 10 mm | 0,39 in | 78,5 mm² | 0,79 cm² | 0,12 in² |
| 20 mm | 0,79 in | 314,2 mm² | 3,14 cm² | 0,49 in² |
| 25 mm | 0,98 in | 490,9 mm² | 4,91 cm² | 0,76 in² |
| 50 mm | 1,97 in | 1.963,5 mm² | 19,63 cm² | 3,04 in² |
| 100 mm | 3,94 in | 7.854,0 mm² | 78,54 cm² | 12,17 in² |
| 150 mm | 5,91 in | 17.671,5 mm² | 176,71 cm² | 27,39 in² |
| 200 mm | 7,87 in | 31.415,9 mm² | 314,16 cm² | 48,69 in² |
| 300 mm | 11,81 in | 70.685,8 mm² | 706,86 cm² | 109,56 in² |
| 500 mm | 19,69 in | 196.349,5 mm² | 1.963,50 cm² | 304,34 in² |
| 1.000 mm | 39,37 in | 785.398,2 mm² | 7.853,98 cm² | 1.217,37 in² |
Fark şudur: yarıçap, çap ve çevre doğrusal birimlerle (cm, in) ölçülen uzunluklardır; alan ise kare birimlerle (cm², in²) ölçülen bir yüzeydir. 4 ölçünün tamamı yarıçaptan gelir, bu yüzden bilinen 1 değer diğer 3'ünü verir.
| Ölçü | Birim türü | r'den | r = 5 cm |
|---|---|---|---|
| Yarıçap (r) | Doğrusal | r | 5 cm (1,97 in) |
| Çap (d) | Doğrusal | 2r | 10 cm (3,94 in) |
| Çevre (C) | Doğrusal | 2πr | 31,42 cm (12,37 in) |
| Alan (A) | Kare | πr² | 78,54 cm² (12,17 in²) |
Yarıçap (r), dairenin merkezinden kenar üzerindeki herhangi bir noktaya olan uzaklıktır. Çap (d) en uzun kiriştir; merkezden geçerek kenardan kenara uzanır ve 2 yarıçapa eşittir: d = 2r. Birim dairenin yarıçapı 1, çapı 2 ve alanı π'dir (3,14159).
Çevre (C), dairenin etrafının uzunluğudur: C = 2πr = πd. Yarıçapı 5 cm (1,97 in) olan bir dairenin çevresi 31,42 cm'dir (12,37 in). Çevrenin bir parçasına yay denir ve aynı dairenin 90°'lik yayı 7,85 cm'dir.
Alan (A), çevrenin içindeki 2B boşluktur: A = πr². Alan, yarıçapın karesiyle büyür: r'yi 2 katına çıkarmak A'yı 4 katına, 3 katına çıkarmak A'yı 9 katına çıkarır. Dairenin parçalarının kendi formülleri vardır; daire dilimi (θ ÷ 360° × πr²), daire parçası, yarım daire (πr² ÷ 2) ve halka (π(R² − r²)) bunlardan bazılarıdır.
Alan ve çevre 3 noktada ayrılır: birim türü, büyüme hızı ve formül.
2 değer r = 2'de sayısal olarak eşittir; ikisi de 4π'dir (12,566). r = 2'nin altında çevrenin sayısı, üstünde alanın sayısı daha büyüktür.
| r | Alan | Çevre |
|---|---|---|
| 1 | 3,14 | 6,28 |
| 2 | 12,57 | 12,57 |
| 3 | 28,27 | 18,85 |
| 4 | 50,27 | 25,13 |
Area to Circle'da 11 daire alanı hesaplayıcısı daha var; bunların arasında alandan çapa, yarıçaptan alana, daire dilimi alanı ve halka alanı bulunur. Her hesaplayıcı sonucu ölçekli çizer ve formülün her adımını gösterir.
Dairenin yarıçapı alandan alanı π'ye bölüp karekökünü alarak bulunur: r = √(A ÷ π). 50 cm² (7,75 in²) alan r = √(50 ÷ 3,14159) = √15,915 = 3,989 cm (1,571 in) verir.
Dairenin çapı alandan d = 2√(A ÷ π) ile bulunur; bu d = √(4A ÷ π) ile aynıdır. 50 cm² (7,75 in²) alan d = 2 × 3,989 = 7,979 cm (3,141 in) verir.
Yarıçapı 1 olan dairenin alanı π, yani 3,14159 birim karedir. 1 cm yarıçap 3,14159 cm² (0,487 in²), 1 m yarıçap 3,14159 m² (33,82 ft²) verir. Yarıçapı 1 olan daireye birim daire denir.
Dairenin alanı, yarıçap 2 katına çıkınca 4 katına çıkar; çünkü alan r²'ye bağlıdır ve 2² = 4'tür. 3 cm yarıçap 28,27 cm², 6 cm yarıçap 113,10 cm² verir. Yarıçapı 3 katına çıkarmak alanı 9 katına çıkarır.
Fark şudur: π irrasyonel bir sayıdır (3,14159265358979…), 3,14 ise π'nin 2 ondalık basamağa yuvarlanmış hâlidir. 3,14, π'den %0,05 küçüktür. 10 cm yarıçap için π 314,16 cm², 3,14 ise 314,00 cm² verir; fark 0,16 cm²'dir.
Dairenin alanı πr²'dir, çünkü ince dilimlere kesilen bir daire, genişliği πr ve yüksekliği r olan neredeyse bir dikdörtgene dizilebilir. Genişlik çevrenin yarısıdır (2πr ÷ 2), yükseklik yarıçaptır ve πr × r = πr²'dir. Arşimet aynı sonuca MÖ 250 civarında tabanı 2πr ve yüksekliği r olan bir dik üçgenle ulaştı.
Evet, düz bir dairenin alanı ve yüzey alanı aynı değerdir: πr². "Yüzey alanı" terimi genellikle 3B cisimler için kullanılır. Yarıçapı r olan bir kürenin yüzey alanı 4πr²'dir; bu, aynı yarıçaplı dairenin alanının 4 katıdır.
Yarım dairenin alanı πr² ÷ 2, çeyrek dairenin alanı πr² ÷ 4 ile bulunur. Yarıçapı 10 cm olan yarım dairenin alanı 157,08 cm² (24,35 in²), aynı yarıçaplı çeyrek dairenin alanı 78,54 cm²'dir (12,17 in²).
Evet, yarıçap 2 birim olduğunda dairenin alanı ve çevresi sayısal olarak eşittir. πr² = 2πr denklemi r = 2 verir ve iki değer de 4π'dir (12,566). Birimler farklıdır: 2 cm yarıçap 12,566 cm² alan ve 12,566 cm çevre verir.
Evet, yarıçap 1/π, yani 0,3183 birim olduğunda dairenin alanı ve yarıçapı sayısal olarak eşittir. πr² = r denklemi r = 1 ÷ π = 0,3183 verir. 0,3183 cm yarıçap 0,3183 cm² alan verir.